ในทุกวันนี้ สื่อที่ถูกผลิตจากงานกราฟฟิกดีไซน์ก็มีมากขึ้นเรื่อยๆ และถ้าพูดถึงเรื่องของกราฟฟิกดีไซน์ ก็มีศิลปะอยู่แขนงหนึ่งที่ลืมไปไม่ได้เลยก็คือ งานออกแบบฟอนต์ หรือออกแบบตัวอักษร และไทโปกราฟฟี่ หรือการจัดวางตัวอักษร และเมื่อพูดถึงฟอนต์ คิดว่าหลายๆคนก็คงจะนึกถึงเว๊บไซต์เว๊บหนึ่ง นั่นคือ ฟอนต์ดอทคอม (f0nt.com) แหล่งรวมฟอนต์แจกฟรีในไทย หรือเรียกได้อีกชื่อว่าเป็นเว็บสหกรณ์ฟอนต์ในประเทศไทยนั่นเองครับ

วันนี้ครับ UNDOMAG ก็จะพาทุกคนมาทำความรู้จักกับผู้ก่อตั้งเว็บฟอนต์ดอทคอม(ต่อไปนี้ขอเรียกว่า เว็บฟอนต์) เรียกได้ว่าเป็นผู้บุกเบิกเว๊บสหกรณ์ฟอนต์ในประเทศไทยเลยก็ได้ ขอแนะนำให้รู้จักกับ พี่แอน – ปรัชญา สิงห์โต หรือที่หลายคนน่าจะรู้จักกันในนาม iannnnn ครับ

laongfong, ละอองฟอง, undomag, undomag.com, undomagazine

เผื่อบางคนอาจจะบังไม่รู้จักกับคำว่าฟอนต์และไทโปกราฟฟี่ พี่แอนครับ ฟอนต์และไทโปกราฟฟี่ คืออะไรครับ
ไทโปกราฟฟี่ (Typography) มันเป็นศาสตร์หนึ่ง ว่าด้วยการเอาตัวอักษรมาใช้ในการออกแบบ มันคือศาสตร์แห่งการจัดวางตัวอักษร(ฟอนต์) หรือศิลป์ในการออกแบบ ส่วน ฟอนต์ ก็เป็นเหมือนกับผลิตภัณฑ์หนึ่งที่นำมาจัดเรียงให้เป็นคำ เป็นประโยค โดยอาศัยไทโปกราฟฟี่ หรือศิลปะในการจัดวางฟอนต์ มาช่วยจัดวางให้สวยงาม คนที่ใช้ฟอนต์เป็น คือ คนที่จัดวางเป็น และในประเทศไทยเราเองก็มีกฎหมายที่ระบุว่า ฟอนต์ คือโปรแกรมคอมพิวเตอร์ชนิดหนึ่งที่จับเอามาใส่ พิมพ์เรียงกันให้สวยงาม เมื่อก่อนฟอนต์หมายถึงตัวพิมพ์ที่เป็นตัวตะกั่ว เป็นแท่นพิมพ์ แต่ทุกวันนี้ ฟอนต์คือโปรแกรมคอมพิวเตอร์

จากจุดเริ่มต้นที่ทำฟอนต์ iannnnnUBC ขึ้นมา อะไรคือแรงบันดาลใจต่อๆมาที่ทำให้เกิดฟอนต์ในตระกูล iannnnn ตัวอื่นๆ และทำให้เกิดเว๊บฟอนต์ครับ
ต้องบอกว่ามันเป็นงานอดิเรก ตั้งแต่บัดนั้นจนถึงบัดนี้ ทำแล้วสนุกดี พี่เป็นคนทำงานออกแบบหลายๆอย่าง พอทำแล้วถ้ารู้สึกว่ามันขาดอะไรไปบางอย่าง ก็จะหาวิธีมาเติมเต็ม คิดว่าดีไซเนอร์ส่วนใหญ่ก็เป็นเหมือนกัน พออยากได้ฟอนต์ของตัวเอง ก็เลยทำเองซะเลย ตั้งแต่ฟอนต์ UBC เป็นต้นมาจนกระทั่งตัวสมัยนี้ที่อยู่ในเว๊บฟอนต์ นักออกแบบคนอื่นๆก็มีแนวคิดเหมือนกัน อยากได้ก็ทำมันซะเลย

(นับจนถึงปัจจุบันนี้ ฟอนต์ iannnn มีอยู่ 24 แบบครับ คือ iannnnnAMD, iannnnnBMX, iannnnnCPU, iannnnnCTX-9000, iannnnnCTX-9001, iannnnnCTX-9002, iannnnnDVD, iannnnnGMM, iannnnnGMO, iannnnnGTO, iannnnnHBO, iannnnnITV, iannnnnJPG, iannnnnMTV, iannnnnSME, iannnnnSMS, iannnnnSOS, iannnnnTKO, iannnnnUBC, iannnnnBKK, iannnnnISO, iannnnnPDA, iannnnnVCD และ iannnnnPDF หาโหลดกันในเว็บฟอนต์ได้เลยครับ)

ผมอ่านที่มาของฟอนต์ในตระกูล iannnnn… หลายๆตัวมีที่มาจากของที่อยู่ใกล้ตัวพี่ทั้งนั้น พี่แอนมีอะไรที่อยากจะแนะนำน้องๆ ในการมองหาแรงบันดาลใจที่อยู่รอบตัวมั่งครับ
แค่ให้รู้จักสังเกต เหมือนอย่างเวลาที่พี่อ่านการ์ตูน พี่ชอบการ์ตูนในสมัยที่ไม่ได้ใช้คอมพิวเตอร์พิมพ์ตัวอักษรบรรยาย แต่ใช้ลายมือเขียนตัวอักษรบรรยายแทน มีอยู่ลายมือหนึ่งที่เป็นเอกลักษณ์มากๆ ทำให้พี่อยากได้ลายมือแบบนี้เป็นของตัวเอง เลยได้ฟอนต์ iannnnnJPG ขึ้นมา ซึ่งในสมัยนี้ เขาใช้คอมพิวเตอร์พิมพ์ตัวอักษรบรรยาย และฟอนต์ตัวนี้ก็ถูกนำไปใช้ในการ์ตูน ก็เหมือนกับฝันเป็นจริง อยู่ๆ ฟอนต์ลายมือตัวเองก็เข้าไปอยู่ในการ์ตูน ฟอนต์ลายมือแบบที่พี่เคยอยากได้ลายมือแบบนี้

แล้วฟอนต์ iannnnnPDA มีที่มายังไงครับ
ตอนนั้นรับจ้างทำงานชิ้นหนึ่ง ก็ได้ของขวัญมาเป็น PDA ปัจจุบันนี้ก็เหมือน Smart Phone มีปากกาให้เขียน พอได้เริ่มใช้ไปก็คิดว่า มันมีอะไรให้เล่น มันสามารถสร้างรูปร่าง ดัดรูปร่างได้ ก็เลยเกิดฟอนต์ iannnnnPDA ขึ้นมา… iannnnnPDA มันคือฟอนต์ผี ตอนนี้มันกลายเป็นตัวแทนของเรื่องราวเกี่ยวกับผีไปแล้ว

ก็เหมือนกับเรามีอุปกรณ์ใกล้ตัวชิ้นหนึ่ง ลักษณะเด่นมันคืออะไร เขียนง่าย เล่นง่าย ก็เลยเอามาทดลองทำ มันมีฟอนต์อีกตัวหนึ่งที่สร้างขึ้นมา คือ iannnnnPDF มีอยู่วันหนึ่งได้เข้าไปดูเว๊บ fontstruct.com เจอฟอนต์ที่มีการดีไซน์ลักษณะเป็นก้อนๆ เหมือนเอา Lego มาวางต่อๆกัน ก็กลายมาเป็นตัวอักษรตัวหนึ่งแล้ว ความที่เป็นข้อจำกัดของฟอนต์นั้น คือ มันจะต้องดีไซน์เป็นบล๊อกเท่านั้น จึงเริ่มดีไซน์และได้ฟอนต์ iannnnnPDF ขึ้นมา

ถ้าอยากจะผลิตฟอนต์ของตัวเองมาเผยแพร่ในเว๊บฟอนต์บ้าง ต้องทำยังไงครับ
เริ่มลงมือทำเลยครับ จนถึงตอนนี้ ก็มีคนออกแบบมา และนำมาเสนอว่า ตัวนี้จะพัฒนาไปเป็นฟอนต์ได้รึเปล่า หรือบางคน อยู่ๆก็ดีไซน์ ก.ไก่ ชนิดใหม่ของโลกขึ้นมา พวกเราก็มาช่วยกันวิจารณ์

จริงๆมันก็คือระบบเดียวกับมหาวิทยาลัย เอามาใช้ ทดลองใช้ อย่างฟอนต์ตัวนี้ เวลาเอามาใช้จริง มีปัญหาแบบนี้ ก็แก้ไขปัญหา องค์ความรู้ก็จะเริ่มพัฒนา ได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็น จนออกมาเป็นฟอนต์ที่เอามาใช้ได้ ถ้าอยากลองเอามาแจก เว๊บฟอนต์ก็ยินดี

ถ้าอยากทำฟอนต์ขายเอง ยากไหมครับ
ถ้าทำขาย คนที่ซื้อก็จะคาดหวังประมาณหนึ่ง ยิ่งถ้าคนซื้อเป็นคนไทยด้วย สินค้าอะไรที่จับต้องไม่ได้ คนซื้อก็จะมีความคาดหวังมากๆ

การที่เราจะจ่ายเงินซื้ออะไรสักอย่าง มันต้องดีพอ อย่างฟอนต์ไทย มีหลายๆแบบที่ทำขายออกมา ประสบความสำเร็จบ้าง ไม่ประสบความสำเร็จบ้างก็มี และฟอนต์ที่ซื้อไป จะต้องใช้ได้จริงอย่างที่ต้องการ อย่างฟอนต์ที่เป็นตัวละติน หรืออักษรไทยที่ไปใช้ภาษาฝรั่ง

ฟอนต์ที่ดี ต้องมีคุณสมบัติอะไรบ้าง
ยากนะ เหมือนถามว่า งานสิลปะที่ดีเป็นยังไง… จริงๆมันอยู่ที่คนใช้ว่าฟอนต์ที่ใช้มันตอบโจทย์ในสิ่งที่ต้องการรึเปล่า อย่างเช่น อยากทำขนมถุงขึ้นมา มันมีฟอนต์อะไรล่ะที่จะเหมาะกับขนมถุง… ฟอนต์ดีหรือไม่ดี ก็ขึ้นอยู่กับผู้ใช้

แล้วนักออกแบบฟอนต์ที่ดี ต้องมีคุณสมบัติอะไรบ้างครับ
สำคัญที่สุดคือ ช่างสังเกต มีอาจารย์ท่านหนึ่ง ชื่อ อาจารย์โรจน์ สยามรวย ออกแบบฟอนต์ชื่อดังหลายๆตัว บอกว่า “คุณเคยเดินไปตามท้องถนน เคยเห็นเหรียญสลึงตกไหม? ถ้าคุณเป็นคนที่เจอเหรียญสลึงบ่อยๆ คุณทำฟอนต์ได้” ซึ่งมันคือเรื่องจริง เวลาที่อาจารย์พาเดินดูวัด ดูวัง อาจารย์จะไม่ดูตามที่เราเห็นเหมือนในโปสการ์ด บางทีอาจารย์เดินไปดูน็อต ตะปู ป้ายร้านค้า ร้านขายข้าวแกง ป้ายที่แม่บ้านเขียนไว้ ทุกอย่างเอามาเป็นแรงบันดาลใจได้หมด ซึ่งพี่คิดว่า สิ่งเหล่านี้มันมีกระจายอยู่ทั่วไป อยู่ที่ว่าเราสังเกตเห็นรึเปล่า

ฟอนต์ในดวงใจของพี่แอนคือฟอนต์อะไรครับ
มีฟอนต์ภาษาไทยตัวหนึ่ง ฟอนต์สารบรรณ (TH SarabunPSK) ได้รับรองจากรัฐบาลว่าให้ใช้ในงานราชการต่างๆ ก็ดีใจแทนคนทำฟอนต์ พอเราเห็นตัวนี้ ก็รู้สึกว่า มันน่าจะมีคนคิดฟอนต์แบบนี้มาตั้งนานแล้ว ใช้ง่าย อ่านง่าย สะดวก ไม่เชย ไม่ใหม่ มีบุคลิกในตัวมันเอง ลงตัวทุกอย่าง

ถ้าเปรียบให้พี่แอนเป็นฟอนต์ตัวหนึ่ง พี่แอนคิดว่าตัวเองคือฟอนต์อะไร และน่าจะนำไปใช้กับงานแบบไหน
พี่เอ๊ะ – ในประวัติศาสตร์ของละอองฟอง ถือเป็นครั้งแรก เราไม่ได้คาดหมายสิ่งนี้มาก่อน จริงๆ การได้ออกอัลบั้ม ก็ถือว่า เป็นความสำเร็จแล้ว ส่วนที่เหลือ คือสิ่งที่คนฟังตัดสินเองว่า เราจะไปถึงไหน
ออน – เวลาเห็นคนร้องเพลงของเรา ร้องตามเรา แค่นี้ก็สุขแล้ว นั่นคือเป้าที่เราจับถึง

11.วงดนตรีในดวงใจของพวกเขา ผมอยากรู้ว่าเขาชอบวงดนตรีแบบไหน
ฟอนต์เป็นหนึ่งในงานอดิเรกที่พี่สนใจ และพี่ก็มีงานอดิเรกประเภทอื่นๆด้วย… ถ้าเปรียบกับฟอนต์ พี่ก็เป็นฟอนต์ที่ใช้งานได้หลายอย่าง น่าจะเป็นฟอนต์ที่ชื่อ เลย์อิจิ มหานิยม (layiji) ของพี่เลย์ ฟอนต์ตัวนี้เป็นฟอนต์ที่เอาไปวางกับอะไรก็สวย ฟอนต์มันดูเป็นมิตร ไม่น่าเชื่อว่า ฟอนต์ตัวหนึ่งจะไปโผล่ในนิทานเด็กก็ได้ ในหนัง ในการ์ตูน ในอะไรก็ได้ ลักษณะมันไม่ได้ววางท่ามาก แต่เก่ง และมีประโยชน์

นอกจากเว๊บฟอนต์แล้ว มีอีกเว๊บหนึ่งที่พี่แอนดูแลอยู่ นั่นก็คือ เว๊บเฟล (fail.in.th) เว๊บรวมภาพฮาโดนใจ พี่แอนมีหลักเกณฑ์ยังไงในการคัดเลือกภาพมาลงเว๊บครับ
ส่วนใหญ่ใช้ตัวเองเป็นคนตัดสินล้วนๆ จะบอกว่า เรื่องตลกไม่ใช่เรื่องประชาธิปไตยเลย มันเป็นเรื่องของรสนิยมโดยเฉพาะ ในเว๊บ เราก็เหมือนเป็นบรรณาธิการคัดกรองภาพ ในที่นี้เราเรียกว่าเฟลาธิการ ถ้าส่งมาแล้วมันเข้าแก็ป ก็ให้ผ่าน ส่วนตัวก็ชอบอะไรแบบนี้มาตั้งนานแล้ว ไปที่ไหนก็เจอป้ายตลก ก็ไปถ่ายรูปมา รู้สึกว่า มันมีอะไรแบบนี้กระจายอยู่เต็มประเทศ แล้วจะมีคนนิสัยแบบนี้เหมือนกับเรารึเปล่า ปรากฎว่า มีเยอะมาก

หลายๆภาพในเว๊บเฟลนี่ มันเป็นแฮปเปนนิ่งอาร์ตขั้นเทพ รวมถึง มาจากสุดยอดพลังสังเกต และความช่างคิดของผู้ถ่าย พี่แอนคิดว่าอะไรคือแรงบันดาลใจของผู้ถ่ายภาพในเว๊บเฟลครับ
คงจะมีอะไรบอกใบ้สักอย่างว่า สิ่งที่เห็นหรือสังเกต มันเจ๋งดี จริงๆแล้วทุกคนก็มีพลังของตัวเอง แม่บ้านอาจจะเป็นคนที่ถูบ้านเก่งที่สุดในโลกก็ได้ ถ้ารู้ว่าตัวเองมีความสามารถ ทำอะไรก็ดี

ตอนนี้รู้สึกยังไงกับเว๊บฟอนต์และเว๊บเฟลบ้างครับ มันบรรลุจุดประสงค์ของมันรึยัง และมีโครงการอะไรอีกในอนาคต เกี่ยวกับ 2 เว๊บนี้
สำหรับเว๊บฟอนต์ พี่ตั้งใจจะให้เหมือนรายการคุณพระช่วย ยกขึ้นมาไว้ว่า จงทำประโยชน์แก่บ้านเมืองเถอะ ส่วนเว๊บเฟล ก็เป็นเหมือนชิงร้อยชิงล้าน เอาฮา เรตติ้งดีๆ

กับเว๊บฟอนต์ พี่อยากจะพัฒนาให้มันดีกว่านี้ แต่ติดที่เรามีงานประจำ ปีนี้จะกลับมาทำงานอย่างจริงจัง ทำเว๊บฟอนต์ให้สนุก และต่อไปคงจะมีโปรเจ็กต์อะไรจากเว๊บฟอนต์อีก ส่วนเว๊บเฟล ตอนนี้ก็มีรวมเล่มมาเป็นหนังสือแล้วครับ

จากการที่ได้ก่อตั้งและดูแล 2 เว๊บนี้มา พี่แอนได้เรียนรู้อะไรจาก 2 เว๊บนี้บ้างครับ
ทั้ง 2 เว๊บนี้มีลักษณะ Community ที่ฉีกออกจากกัน เราจะได้รู้จักคนที่เราไม่รู้จักจำนวนมาก ไม่รู้ว่ามันมีอะไรแบบนี้มาก่อน อย่างเว๊บฟอนต์ ตอนที่มันเกิดขึ้นมา ไม่มีใครพูดเรื่องฟอนต์ รู้แค่ว่า ฟอนต์ไปหาโหลดเถื่อนได้ จนในวันหนึ่ง เราได้รู้ว่ามันมีคุณค่า มีค่าใช้จ่ายในความคิด มันเลยมีคำว่าทรัพย์สินทางปัญญา การให้เครดิตหรือการให้เกียรติเป็นสิ่งสำคัญ ให้รู้ว่า งานทุกชิ้นมันมีคนสร้างสรรค์อยู่ ไม่ได้งอกขึ้นมาเอง ขอให้เชื่อในคุณค่าของการสร้างสรรค์

คำถามสุดท้ายครับ ถ้ามีน้องเดินมาบอกพี่แอนว่า “อยากเก่ง อยากทำได้เหมือนพี่แอน” พี่แอนมีอะไรจะบอกกับเขาครับ
ก่อนหน้านี้เราได้พูดถึงเรื่องของการสังเกตและการหาแรงบันดาลใจ… คือ กว่าที่พี่จะมาถึงตรงนี้ เมื่อก่อน การดีไซน์ฟอนต์มันทำลำบากมาก ต้องมานั่งเขียนแบบด้วยมือ ข้อดีคือ มันจะช่วยให้เราค่อยๆปูทักษะมาเรื่อยๆ แต่สมัยนี้มันมี Shortcut ทุกอย่างสะดวก มีแรงบันดาลใจขั้นเทพออนไลน์อยู่มากมาย เราสามารถทำงานแบบเขาได้ ถ้าเราตั้งใจทำ แต่ว่า สิ่งที่หายไปคือ กว่าจะมาถึงตอนนี้ วิธีคิดงาน กระบวนการทำงาน มันมีอะไรบ้าง ขบวนการคิดจะต้องค่อยๆพัฒนา ต้องรู้ว่าอันนี้เขาทำยังไง

“…การลอกเลียนมันง่าย ที่อยากให้น้องๆสนใจมากก็คือ การสังเกต และวิธีคิดของแต่ละแนวคิด เบื้องหลังของงานแต่ละชิ้นที่มันสำเร็จแล้ว ข้างหลังมันผ่านความเจ็บปวดอะไรมาบ้าง…” เห็นคนประสบความสำเร็จ ก็อยากเป็นเหมือนกันบ้าง จริงๆมันเป็นวิธีเดียวกับการขายตรง มีเงิน มีบ้าน มีรถ แต่ว่า ระหว่างนั้น ต้องไปเจอกับอะไรมาบ้าง ต้องผ่านการลองผิด-ลองถูกอะไรมาบ้าง อยากให้น้องๆลองไปหัดดู สมมุติวันหนึ่งเราพบว่าเราสนใจอะไร ก็ทำให้เต็มที่

Interviewed and Photo by Pattapol Bualombai

Download –> UNDO Magazine
Youtube –> UNDO Magazine

Editor in Chief – UNDO Magazine

Related posts:

เจตมนต์ มละโยธา | นักร้อง นักแต่งเพลง | Penguin Villa
อาจารย์ นภพงศ์ กู้แร่ | นิทานสอนคนตาบอด
เฮียเจ็ง | ช่างซ่อมจักรยาน
หมอฟ้า | โครงการช่วยเหลือสัตว์ทะเลหายาก
The Duang (เดอะดวง)
ซี ฉัตรปวีณ์ ตรีชัชวาลวงศ์ | Cee Me Again
ชนไม่หนี : พี่หน่อง จตุรงค์ หิรัญกาญจน์
ครูพายุ ณัฐศักดิ์ ท้าวอุดม : โครงการสอนว่ายน้ำเพื่อเด็กด้อยโอกาสและเด็กพิการ
อานนท์ ธิติประเสริฐ World Latte Art Championship (Ristr8to)
ก้องเกียรติ กิตติวัฒนาวงศ์ กับเทคโนโลยีเพื่อการศึกษาสิ่งแวดล้อม
Lula : ลุลา กันยารัตน์ ติยะพรไชย
ป๋อง ณรงค์วิทย์ ทองเนตร : Zibeth Thailand
ทรงกลด บางยี่ขัน : บ.ก. aday
วรรณสิงห์ ประเสริฐกุล : พื้นที่ชีวิต
Frank นัฐพงษ์ สุทธิวิรีสรรค์ A&R ผู้คัดสรรและพัฒนาศิลปิน

Comments

comments