หมอฟ้า, โครงการช่วยเหลือสัตว์ทะเลหายาก, undomag.com, undomagazine, undomag
อาชีพสัตวแพทย์ ผมว่าเป็นอาชีพหนึ่งที่สำคัญมากๆ นะครับ ในวงการการอนุรักษ์ของประเทศไทย ผมว่าหลายคนต้องรู้จัก เมื่อผมเอ่ยชื่อของบุคคลเหล่านี้…

หมออลงกรณ์… นะ ช่วยช้าง หมอล็อต… นะ อยู่เขาใหญ่ หรือจะเป็นอาจารย์ปานเทพ รัตนากร ยิ่งคนนี้นะ ดังมาตั้งแต่อดีตกาล

แต่พอพูดถึงสัตวแทพย์ที่ทำงานเกี่ยวกับสัตว์ทะเล… ก็คงจะเริ่มสงสัยกันแล้วนะว่า… “เออ จะมีใครกันบ้างนะ??” แล้วยิ่งถ้ามาพูดถึงสัตวแพทย์ที่ทำงานเกี่ยวกับสัตว์ทะเลหายากอีกล่ะ! โอ้โห!! แค่สัตว์ทะเลธรรมดา ก็ไม่ค่อยจะรู้จักกันอยู่แล้วว่ามีใครทำงานในด้านนี้บ้าง แล้วยิ่งสัตว์ทะเลหายาก… แค่ชื่อก็ยังหายากแล้ว… จะมีคนทำงานไหมเนี่ย!!!! (เนี่ย เนี่ย เนี่ย เนี่ย ใส่เอฟเฟกต์เอคโค่ไปหน่อยนึง)

ในประเทศไทย ปัจจุบันมีสัตวแพทย์ที่ทำงานเกี่ยวกับสัตว์ทะเลหายากอยู่ด้วยกัน 2 คน… นะครับ แต่จะขอยกเรื่องสัตวแพทย์ที่ทำงานในด้านนี้เก็บไว้ก่อน ผมจะขออธิบายก่อนว่าสัตว์ทะเลหายากคืออะไร เพราะหลายคนก็คงจะงงกันอยู่ว่า “เออ… แล้วสัตว์ทะเลหายากคืออะไร??” แม้ว่าสัตว์ทะเลหายากเหล่านี้อาจจะไม่ได้ช่วยกู้ชาติเราเหมือนช้าง อาจจะไม่ได้น่ารักเหมือนหมีแพนด้า แต่ผมว่าถ้าเอ่ยชื่อของสัตว์ทะเลหายากไป หลายๆ คนต้องรู้จัก…

โลมา!!!
นะ… เริ่มคุ้นๆ กันรึยัง แต่ก็ยังไม่หมดแค่นี้นะครับ สัตว์ทะเลหายากเองก็ยังคงมี วาฬ! พะยูน!! เต่าทะเล!!!

ยิ่งเอ่ยก็ยิ่งอ๋อกันใช่ไหมครับ เพราะเจอกันได้ทั่วไปตามโทรทัศน์ หน้าหนังสือ สารคดี รวมถึงเจอตัวเป็นๆ ได้ตามสวนสัตว์ หรืออะควอเรียม… เห็นอย่างนี้ก็คงจะสงสัยกันล่ะสิว่า “พบเจอได้เยอะขนาดนี้ แต่ทำไมถึงได้ชื่อว่าเป็นสัตว์ทะเลหายาก??”

อืม… ทำไมถึงหายาก… งั้น-น ลองไปนึกถึงเสือโคร่งกันนะครับ… นะ เจอกันได้บ่อยในทีวี ออกทีวี ออกสารคดี… แต่ในป่าจริงๆ เหลืออยู่กี่ตัว?

หันมามองช้างก็ได้ ช้าง… ในกรุงเทพฯ… นะ เจอเดินกันให้ควั่ก ติดไฟแว่บๆ ที่ก้น รอคนซื้อกล้วยให้… แต่…ในป่าจริงๆ เหลือกันอยู่กี่ตัว??…

ไม่เคยจะนั่งนับกันใช่ไหมครับ เพราะเราเองก็ไม่รู้ว่ามันอยู่ตรงไหนกันบ้างในป่า เหลืออยู่กี่ตัวแล้วตอนนี้ก็ยังไม่รู้! ตายไปกี่ตัวแล้วก็ยังไม่รู้!! นี่แหละครับ ด้วยการที่ว่ามันมีจำนวนน้อยเป็นทุนเดิมอยู่แล้ว รวมถึงการที่พวกมันถูกคุกคามจากกิจกรรมของมนุษย์ เลยทำให้พวกมันเป็นสัตว์หายาก!!! สัตว์ทะเลหายากก็เหมือนกัน สิ่งที่ทำให้มันหายากก็คล้ายๆ กันเลยครับ แม้เราจะเจอกันบ่อยตามทีวี สารคดี… แต่เราก็ไม่เคยรู้กันหรอกว่า “ในธรรมชาติมันเหลือกันอยู่กี่ตัว มันอยู่กันยังไง แล้วมันจะสูญพันธุ์ไปตอนไหน…” และนั่น ก็เลยเป็นสาเหตุที่ทำให้เราต้องมีสัตวแพทย์ที่มาทำหน้าที่ช่วยเหลือ รักษา ศึกษาวิจัยเกี่ยวกับสัตว์หายากเหล่านี้เพื่อเรียนรู้หนทางในการอนุรักษ์พวกมัน

บนบก มีหมออลงกรณ์ มีหมอล็อต… นะครับ ดูแลช้าง ดูแลสัตว์ป่า ถ้าเป็นในทะเล… ผมขอแนะนำครับ หมอฟ้า หรือสัตวแพทย์หญิงพัชราภรณ์ แก้วโม่ง คร้าบ!!! เฮ ปรบมือ(แปะๆๆๆ ไม่มีใครช่วยปรบ ปรบเองก็ได้ เหอๆ) นะครับ ก็… หมอฟ้าเองก็ยังไม่ได้แก่หรอกครับ ก็ยังคงเป็นวัยรุ่น(ตอนปลาย) แต่ก็เป็นหนึ่งในสองสัตวแพทย์ในประเทศไทยที่ทำงานเกี่ยวกับสัตว์ทะเลหายาก เรียกได้ว่าเป็นผู้เชี่ยวชาญในด้านนี้เลยล่ะ ไม่ว่าจะมีประชุมที่ไหน สัมนาอะไร จะให้ใครไปเป็นวิทยากร… หมอฟ้านี่แหละนะ ที่ต้องมาเป็นอันดับหนึ่งเลยในด้านสัตว์ทะเลหายาก

หมอฟ้าเองเป็นคนเชียงใหม่ครับ จบมาจากคณะสัตวแพทย์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ “ด้วยพื้นฐานที่สนใจทางด้านสัตว์ป่า สัตว์ที่มีเจ้าของเป็นธรรมชาติ อยากเรียนรู้ และอยากอนุรักษ์พวกเค้า” เป็นคำที่หมอฟ้ากล่าวไว้ บ่งบอกให้เห็นถึงเจตนารมณ์ที่มาเข้าเรียนในคณะนี้

ตอนนั้นหมอฟ้าไฟแรงครับ อยากทำงานเกี่ยวกับสัตว์ป่ามากๆ แต่สัตว์บกมีคนทำเยอะแล้ว เลยหันมาสนใจสัตว์ทะเล และพอทราบข่าวว่าที่กลุ่มสัตว์ทะเลหายาก สถาบันวิจัยทรัพยากรทางทะเล ชายฝั่งทะเล และป่าชายเลน ที่จังหวัดภูเก็ต หรือ PMBC (Phuket Marine Biological Center) จะมีการเปิดรับสมัครสัตวแพทย์เพื่อมาทำงานเกี่ยวกับสัตว์ทะเลหายาก เนื่องจากสัตวแพทย์คนเก่ากำลังจะออกไปเรียนต่อ หมอฟ้าก็รีบบึ่งมาเลย ฝึกงานเสร็จ ยังไม่ทันได้รับปริญญา ก็รีบบินตรงจากเชียงใหม่สู่ภูเก็ต แม้ว่าจะไม่มีความรู้อะไรเกี่ยวกับทะเลเลย เพราะบ้านอยู่บนดอย หลังบ้านไม่มีทะเล แต่ก็นะก็แบกหน้ามา แล้วมาบอกกับหัวหน้ากลุ่มสัตว์ทะเลหายากว่า “หนูอยากทำค่ะ!!”

หมอฟ้า, โครงการช่วยเหลือสัตว์ทะเลหายาก, undomag.com, undomagazine, undomag

หมอฟ้า, โครงการช่วยเหลือสัตว์ทะเลหายาก, undomag.com, undomagazine, undomag

นะ… ก็… เขาก็ให้อยู่เป็นอาสาสมัครไปก่อนครับ เพราะเขายังไม่รับในขณะนั้น… ถึงแม้จะยังไม่ได้เงิน แต่หมอฟ้าก็อยู่ทำ เพื่ออยากให้ทางกลุ่มสัตว์ทะเลหายากเห็นว่า “หนูทำได้ หนูเองก็มีศักยภาพ และมีความตั้งใจที่จะเรียนรู้”

หมอฟ้าก็อยู่ทำไปครับ หนึ่งเดือน สองเดือน สามเดือน อยู่จนหัวหน้ากลุ่มเขาสงสาร เลยหาเงินเดือนมาให้ แม้จะยังคงเป็นอาสาสมัครอยู่ ก็ช่วยเหลือกันไป และในที่สุดด้วยความสามารถที่มี บวกกับดวง เขาก็เปิดรับตำแหน่งนายสัตวแพทย์ประจำกลุ่มพอดี (เป็นชื่อตำแหน่งครับ แต่หมอฟ้าเป็นผู้หญิงจริงๆ นะ เหอๆ) หมอฟ้าก็เลยได้เป็นสัตวแพทย์ที่ทำงานเกี่ยวกับสัตว์ทะเลหายากสมใจ

ก็… โครงการที่หมอฟ้าดูแลอยู่ตอนนี้ก็เกี่ยวกับสัตว์ทะเลหายากโดยตรงครับ มีชื่อโครงการว่า “โครงการช่วยชีวิตสัตว์ทะเลหายาก” ภารกิจหลักของโครงการนี้มีอยู่ 4 อย่างครับ คือ

  1. ออกช่วยเหลือสัตว์ทะเลหายากที่เกยตื้นตามเขตชายฝั่งทะเลในจังหวัดภูเก็ตและจังหวัดใกล้เคียง รวมไปถึงชายฝั่งทะเลอันดามันของประเทศไทย คือ… ก็จะมีเครือข่ายของโครงการนี้แหละครับ โทรแจ้งว่ามีอะไรมาเกยตื้น ตัวอะไร ที่ไหน สภาพเป็นยังไง ถ้าหมอฟ้าดูแล้วว่าไปทัน ก็จะให้ทางผู้ที่แจ้งช่วยดูแลก่อนสักแป๊บนึง ก่อนที่หมอฟ้าจะไปรับช่วงต่อเพื่อที่จะนำกลับมารักษาที่ PMBC หรือถ้านำกลับมารักษาไม่ได้ ก็ต้องค้างกันอยู่ที่สถานที่นั้น บางทีก็ต้องกางเต้นท์กันเพื่ออยู่รักษากันเลย หรือถ้าดูสภาพแล้วว่าไม่น่ารอด หรือมาในสภาพที่เป็นศพแล้ว ทางหมอฟ้าก็จะขอให้ผู้ที่แจ้งช่วยแช่ซากสัตว์ทะเลนั้นไว้ในน้ำแข็งหรือห้องเย็นก่อน แล้วหมอฟ้าจะไปรับซาก หรือให้ทางผู้แจ้งเองช่วยส่งซากมาให้ที่ PMBC เพื่อที่จะได้ชันสูตรซากสัตว์ทะเลหายากเพื่อหาสาเหตุการตายกันต่อไป
  2. การรักษาสัตว์ทะเลหายาก… ก็จะเป็นการรักษาด้วยวิธีการต่างๆ ครับ ทั้งการเลี้ยง อนุบาล พยาบาล ให้ยา รวมไปถึงการผ่าตัดในบางครั้ง
  3. การชันสูตรซากสัตว์ทะเลหายาก… การชันสูตรนี้ทำขึ้นเพื่อศึกษาวิจัยเกี่ยวกับพวกมันครับ เพราะการชันสูตรอาจบอกได้ทั้งถิ่นที่อยู่ของมัน อาหารที่มันกิน รวมถึงสิ่งที่ทำให้มันตาย ซึ่งก็อาจเกิดได้จากการป่วยตามธรรมชาติ หรือเกิดจากฝีมือของมนุษย์ และ…
  4. การศึกษาวิจัยเกี่ยวกับสัตว์ทะเลหายาก… เพื่อเป็นการเพิ่มพูนความรู้เกี่ยวกับสัตว์ทะเลหายากครับ หมอฟ้าบอกว่าสัตวแพทย์ที่ทำงานด้านนี้มีน้อย (ก็น้อยจริงๆ ตอนนี้มีอยู่ 2 คน เหอๆ) การศึกษาวิจัยก็มีขึ้นเพื่อเรียนรู้ที่จะรักษาพวกมัน ศึกษาการใช้ชีวิต แหล่งที่อยู่ อาหารการกิน และเผยแพร่ความรู้เหล่านั้นให้กับบุคคลากรที่ทำงานอยู่ในสายนี้ด้วยกัน รวมถึงประชาชนทั่วไปและผู้คนที่ใช้ชีวิตอยู่ในเขตที่มีสัตว์พวกนี้อาศัยอยู่ เพื่อที่จะได้รู้จักพวกมัน เข้าใจพวกมัน และอยู่ร่วมกันได้อย่างเป็นมิตร อยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข

หมอฟ้าเอง… ตอนนี้ก็ทำงานอยู่ในโครงการนี้มาได้ประมาณ 2 ปีแล้วล่ะครับ ผมเองก็สงสัย…นะ ว่าหมอฟ้าเองก็เป็นผู้หญิงตัวเล็กๆ (ตอนแรกหมอฟ้าบอก “จะใช้คำว่าผู้หญิงตัวเล็กๆ จริงๆ เหรอ หมอเองก็ตัวใหญ่นะ” ก็… สำหรับผมก็ถือว่าตัวเล็กครับ ถ้าไปเทียบกับ… อืม… นะ เหอๆ ก็ขอละไว้ในฐานที่เข้าใจละกัน) และงานแบบนี้ ทั้งบุกป่าฝ่าดง ขึ้นบกลงเรือ ขนซากผ่าซาก… มันเป็นงานที่หนักนะ หมอฟ้าเคยท้อบ้างไหม??…

“ท้อบ้างค่ะ มีท้ออยู่แล้ว การทำงานของบุคคลย่อมจะมีความเหนื่อยล้า ท้อแท้… บ้าง… แต่สิ่งที่สำคัญก็คือการให้กำลังใจกับตัวเองค่ะ และ…เราโฟกัสกับงาน เราเต็มที่กับมัน เราพยายามมีความสุขกับงานที่เราทำ หมอฟ้าคิดว่าทุกคนมีความท้อ แต่ถ้าเราทำงานด้วยความสนุกสนานกับงานที่เราทำ เราก็จะมีความสุข แฮปปี้ตลอด และอาจจะเป็นเพราะเราเป็นคนมองโลกในแง่ดี พยายามมองทุกอย่างไปในแง่ดี ก็ทำให้การทำงานของเรามีกำลังใจเรื่อยๆ ไม่ว่าเราจะท้อแค่ไหน… เหนื่อยกายยังไม่เท่าเหนื่อยใจใช่มั๊ยคะ แต่ถ้าเรามีกำลังใจตลอดเวลา เราก็จะมีจุดมุ่งหมายที่จะทำอะไรเพื่อสิ่งที่ชัดเจน”

อีกหนึ่งสิ่งที่ทำให้หมอฟ้ามีกำลังใจในการทำงานก็คงจะเป็นเรื่องของการได้รับหน้าที่รักษาโลมาตัวแรกครับ เป็นลูกโลมา มาเกยตื้น หมอฟ้าบอกว่า… “ประทับใจมาก เพราะเค้าเหมือนกับว่ามาเป็นครูให้กับเรา ตอนนั้นเรายังเป็นอาสาสมัคร ยังไม่มีประสบการณ์ เขามาให้เราได้ช่วยเหลือ-รักษาเขาเป็นเวลานาน จนถึงจุดจุดหนึ่งที่เขาไม่ไหวแล้ว แล้วเขาก็จากเราไป และเคสนี้ทำให้เราเห็นว่ามีหลายคนที่สนใจเกี่ยวกับสัตว์ทะเลหายาก สนใจในสิ่งที่เราทำในขณะนั้น จริงๆ พวกเขาจะปล่อยให้โลมามันตายก็ได้ แต่พวกเขาก็ทุ่มเทช่วยเหลือ เลยทำให้เรารู้สึกดี ทำให้เราอยากทำงานในด้านนี้ต่อไป”

และก่อนที่จะต้องลากัน… หมอฟ้าก็ฝากข้อคิด รวมถึงสิ่งที่อยากจะบอกน้องๆ และเพื่อนๆ ที่อยากจะมาทำงานแบบหมอฟ้า หรือสัตวแพทย์คนอื่นๆ ในสายอนุรักษ์นะครับ ว่า…

“จริงๆ แล้ว คนที่ทำงานด้านนี้ เค้าก็จะพูดว่าเป็นพวกที่มีอุดมการณ์เป็นหลัก แต่หมอฟ้าเองก็ยังไม่อยากจะใช้คำว่าอุดมการณ์หรอกค่ะ ขอเรียกว่ามีความสนใจในด้านนี้เป็นพิเศษ เกี่ยวกับสัตว์ป่าและการอนุรักษ์ งานในด้านนี้เป็นงานที่ค่อนข้างจะเสียสละค่ะ ค่าตอบแทนน้อย ถ้าเราไปศึกษาสัตวแพทย์คนอื่นๆ ที่ทำงานเกี่ยวกับสัตว์ป่า พวกเค้าก็เสียสละ ทำเพื่อสิ่งนี้เหมือนกัน และแม้ว่าสิ่งตอบแทนจะน้อย หรือแทบจะไม่มีใครเห็นความสำคัญของงานที่เราทำเลย นอกจากตัวเราเองกับธรรมชาติ ก็… ขอให้ภูมิใจค่ะ ภูมิใจในสิ่งที่ตัวเองทำ เห็นค่าในสิ่งที่ตัวเองทำ แล้วก็มุ่งมันที่จะทำงานให้เต็มความสามารถ เต็มที่กับหน้าที่ที่ตัวเองรับผิดชอบอยู่ ณ จุดนั้น มากกว่าที่จะรอให้คนอื่นมาเห็นผลที่เราทำ ตัวเราเองเท่านั้นที่จะเห็นผล”

…ครับ… เป็นอย่างไรกันบ้างครับ ผมขนลุกซู่เลยนะ รู้สึก… ภูมิใจแทนหมอฟ้าครับ หมอฟ้าเป็นหญิงเก่งคนหนึ่งเลยนะ รู้สึกดีใจครับ ดีใจที่ได้รู้จักคนเก่งๆ ดี เสียสละเพื่อช่วยเพื่อนร่วมโลกของเรา ผมก็… ไม่มีอะไรจะมอบให้หมอฟ้าในวันนั้นนะครับ นอกจากเลี้ยงข้าวแล้วก็มอบกำลังใจชุดใหญ่ๆ ไปชุดหนึ่ง ก็อยากให้หมอฟ้ามีแรงใจ-พลังใจทำเพื่อเพื่อนร่วมโลกของเราต่อไปครับ ขอขอบคุณหมอฟ้ามากและขอเสียงปรบมือให้กับหมอฟ้าอีกครั้งครับ!!! เฮ!!!!

เกร็ดเล็กเกร็ดน้อย

– สัตว์ทะเลหายาก จริงๆ แล้วมีมากกว่าพวกโลมา พะยูน เต่าทะเลนะครับ… ในประเทศไทย สัตว์ทะเลหายากก็ยังคงมีหอยมือเสือ ปูมะพร้าว รวมถึงปลา ปู กุ้ง และสัตว์ทะเลอีกบางชนิด เพียงแค่ว่าอาจจะตัวเล็ก หรือไม่ได้อาศัยอยู่ในเขตชุมชนหรือพื้นที่ทำกินของมนุษย์เท่านั้นเอง มนุษย์เลยไม่ได้พบเห็นบ่อยนัก และในแต่ละประเทศ รายชื่อของสัตว์ทะเลหายากก็จะแตกต่างกันไปครับ ขึ้นอยู่กับความหายาก และการใกล้สูญพันธุ์ของสัตว์ชนิดนั้นๆ

– อีกสิ่งที่ทำให้สัตว์ทะเลหายากกำลังลดจำนวนลงไปเรื่อยๆ คือ การถูกล่าครับ

ไม่ว่าจะถูกล่าเพื่อนำมาเป็นอาหาร หรือบางที่ก็นำไปเลี้ยง หรือบางคน ก็เชื่อว่าเศษซากของพวกมันเป็นเครื่องรางของหลัง เช่น พนังพะยูน นำมาทำเป็นไม้เท้า เขี้ยวพะยูน นำมาทำเป็นแหวน หรือจี้ห้อยคอ หรือจะเป็นกระดองของเต่ากระที่มีความสวยงาม ก็ถูกจับมาสต๊าฟ นำมาขายเป็นของที่ระลึก รวมถึงปัญหาเศษขยะในทะเล อวน สายเบ็ด ก็ส่งผลให้สัตว์ทะเลหายากเหล่านี้ลดจำนวนลงเช่นกัน

Interviewed and Photo by Pattapol Bualombai

Download –> UNDO Magazine
Youtube –> UNDO Magazine

Editor in Chief – UNDO Magazine

Related posts:

เจตมนต์ มละโยธา | นักร้อง นักแต่งเพลง | Penguin Villa
อาจารย์ นภพงศ์ กู้แร่ | นิทานสอนคนตาบอด
The Duang (เดอะดวง)
ซี ฉัตรปวีณ์ ตรีชัชวาลวงศ์ | Cee Me Again
ชนไม่หนี : พี่หน่อง จตุรงค์ หิรัญกาญจน์
อานนท์ ธิติประเสริฐ World Latte Art Championship (Ristr8to)
Lula : ลุลา กันยารัตน์ ติยะพรไชย
ละอองฟอง : Wind up city
Iannnnn : f0nt.com & fail.in.th
SRINLIM - ศริญญา ลิมป์ทองทิพย์
ป๋อง ณรงค์วิทย์ ทองเนตร : Zibeth Thailand
Computer arts and me : เรื่องเล่าดีๆ จากผู้หญิงที่มีชื่อว่า ณัฐจรัส เองมหัสสกุล
ทรงกลด บางยี่ขัน : บ.ก. aday
วรรณสิงห์ ประเสริฐกุล : พื้นที่ชีวิต
Frank นัฐพงษ์ สุทธิวิรีสรรค์ A&R ผู้คัดสรรและพัฒนาศิลปิน

Comments

comments